Ekonomide istikrarsızlığın devam ettiği, işverenlerin kolay yolu seçip işçi ve emekçilerin üzerindeki baskıyı artırdığı ve kazanılmış haklara saldırdığı bir süreçten geçiyoruz. Genç çalışanlar ve genç kadınlar toplu işten çıkarmalardan, düşük ücretlerden ve meslek eğitim yeri bulamamaktan muzdaripler. IG Metall Sendikası Esslingen Gençlik Sekreteri -Maike Lange ile, genç çalışanların sorunlarını, bu sorunlara karşı sendikanın sunduğu olanakları ve öncelikle genç kadınların neden işyeri işçi temsilciliklerinde yer almaları gerektiğini konuştuk.
İşgücü piyasasının mevcut durumu nedir? Hangi yönde bir gelişme gösteriyor ve bu durum çalışanlar üzerinde ne gibi etkiler yaratıyor?
Maike Lange ( IG Metall Sendikası Esslingen Gençlik Sekreteri)
2025/2026 yılında Almanya’da işgücü piyasası gergin bir durumdadır. Federal Çalışma Dairesi ilk istikrar belirtilerini görse de, ekonomik zayıflıklar hala belirgin bir şekilde etkisini sürdürmektedir. Birçok işletme yeni işe alımlarda tereddüt etmekte, işyerlerini azaltmakta veya yatırımları ertelemektedir. Özellikle eğitim piyasasında durum kritik: 2025 yılında eğitim yerleri %4,6 oranında azalırken, aynı zamanda daha fazla genç eğitim almaya başlamak istiyor. Bu nedenle, yaklaşık 84.400 genç hala eğitim yeri bulamamış durumda – bu, on yıldan fazla bir süredir görülen en yüksek rakamlardan biri. Burada zorluk, kısmen eğitim yerlerinin olmaması değil, bu yerlerin ihtiyaç duyulan yerde olmamasıdır (eğitim yeri uyumu). Bu gelişme, gençlerin işgücü piyasasına geçişin şu anda ne kadar kırılgan olduğunu ve bunun uzun vadede vasıflı işgücü temininde ne gibi zorluklar doğurduğunu göstermektedir.
Birçok genç, çok sayıda başvuru yapmasına rağmen eğitim yeri bulamıyor ve aynı zamanda işverenler de eğitim alacak öğrenci bulamadıklarından şikayet ediyor. Bu nasıl açıklanabilir?
Bu çelişkili gibi görünen durumun birkaç nedeni var. Birincisi, ekonomik belirsizlik nedeniyle birçok şirket 2025 yılında eğitim olanaklarını azalttı – birçok işletme geçen yıla göre daha az yer sunuyor. Buna paralel olarak, bölgeler arasında büyük farklılıklar var: Kırsal bölgelerde çok sayıda pozisyon boş kalırken, büyük şehirlerde eğitim için çok daha fazla başvuru var. Özellikle zanaatkarlık veya fiziksel olarak zorlu meslekler daha sık boş kalıyor. Öte yandan, gençler çeşitli engellerle karşılaşıyor: karmaşık başvuru süreçleri, geri dönüş için uzun bekleme süreleri, mali yükler veya başka bölgelere taşınırken hareket kabiliyetinin olmaması. Bu sosyal ve yapısal engeller, birçok gencin motivasyonuna rağmen staj yeri bulamamasına neden olurken, şirketler aynı zamanda boş pozisyonlar olduğunu bildiriyor. Buna karşı koymak için, IG Metall olarak işçi temsilcileri, gençlik ve stajyer temsilcileri için eğitimler sunuyoruz, böylece başvuru süreçleri denetlenebilir ve basitleştirilebilir.
Gençlerin eğitim koşulları ve ücretleri nasıldır? Artan yaşam maliyetleri ve işten çıkarmalar karşısında ne gibi perspektifleri var?
Eğitim koşulları, işletme ve sektöre göre önemli ölçüde farklılık göstermektedir. DGB eğitim raporu, birçok stajyerin düzenli olarak fazla mesai yapmak zorunda olduğunu ve bu fazla mesailerin her zaman tam olarak telafi edilmediğini göstermektedir. Ayrıca, eğitim planlarına uyulmaması veya stajyerlerin mesleki profilleriyle ilgisi olmayan işleri üstlenmek zorunda kalmaları da sıkça görülmektedir. Birçok gencin mali durumu giderek kötüleşmektedir: Yüksek kiralar, enerji fiyatları ve genel yaşam maliyetleri göz önüne alındığında, yasal asgari eğitim ücreti (şu anda 724 euro) artık yeterli değildir. Bu nedenle DGB, plan dışı en az 152 euroluk bir artış talep ediyor. Aynı zamanda, bazı sektörlerde işe alınma şansı iyi olsa da, birçok şirketin ekonomik belirsizliği – özellikle dijitalleşme, yapısal değişim ve otomotiv alanındaki dönüşüm nedeniyle – uzun vadeli perspektifleri zorlaştırıyor. Bu nedenle, birçok genç için güvenli bir iş ilişkisine girmek, önceki yıllara göre daha belirsiz hale geliyor.
Genç kadınlar eğitim döneminde hangi zorluklarla karşılaşıyor ve sendika çalışmalarında bunları nasıl algılıyorsun?
Genç kadınlar eğitimde özel zorluklarla karşı karşıya. Cinsiyete özgü farklılıklar, eğitim kalitesinde bile kendini gösteriyor: Kadınlar genellikle daha az zorlu görevler alıyor, daha az ücretli veya daha az tanınan mesleklerde çalışıyor ve daha sık takdir edilememeyle karşı karşıya kalıyor. Erkeklerin hakim olduğu meslek alanlarında ayrıca stereotipik rol modeller, aşağılayıcı yorumlar veya destek eksikliği ile karşılaşırlar. Bu durum tüm işletmelerde geçerli değildir, ancak hala sıklıkla görülmektedir. Ayrıca, finansal yükler ve uyum sorunları – örneğin bakım işleri veya ailevi yükümlülükler eklendiğinde – genç kadınları ortalamadan daha fazla etkilemektedir. Sendika çalışmalarında, genç kadınların çok ilgili oldukları ve giderek daha özgüvenli davrandıkları açıkça görülüyor. Değişim, güvenli alanlar ve destek arıyorlar ve bunları, güçlendirme, ağ oluşturma ve feminist bakış açılarını hedefli olarak destekleyen IG Metall Frauen çalışmalarında buluyorlar.
Gençler neden işçi temsilciliği için aday olmalı? Ve özellikle genç kadınlar nasıl aday olmaya motive edilebilir?
İşçi temsilcilikleri vazgeçilmezdir. Özellikle güvenli olmayan zamanlarda, çalışanlar için özel bir koruma rolü üstlenirler. Şu anda birçok şirkette dönüşüm ve dijitalleşme gibi konular gündemdedir. Burada yeni ve aynı zamanda yaratıcı fikirlere ihtiyacımız var ve genç çalışanlar genellikle tam da bunu sağlıyor. Deneyimli işçi temsilcileriyle birlikte, bu zorluklar ortaklaşa aşılabilir. Genç çalışanlar, özellikle de stajyerler için, iyi eğitim kalitesi, adil çalışma saatleri, işe alım oranları ve sağlık koruması için çalışırlar. Toplu sözleşmelerin uygulanmasını ve perspektiflerin yaratılmasını sağlarlar. Gençler, işçi temsilciliği çalışmalarına önemli katkılar sağlar, yani yeni bakış açıları, dijital yetkinlik ve işletmede demokratik katılım konusunda güçlü bir anlayış gelişmesine katkı sunar. Özellikle genç kadınlar aday olmaya teşvik edilmelidir, çünkü erkek egemen sektörlerdeki işçi temsilciliği organları hala erkeklerin hakimiyetindedir. Genç kadınlar, genellikle ihmal edilen konuları gündeme getiriyor: Eşitlik, uyumluluk, cinsiyetçilikten korunma ve modern, adil çalışma kültürlerinin oluşturulması. Onları motive etmek için görünür kadın rol modelleri, açık iletişim, düşük eşikli katılım fırsatları ve deneyim kazanabilecekleri alanlar gerekiyor. IG Metall Frauen bu tür alanlar sunuyor ve genç kadınları işyerinde geleceklerini aktif olarak şekillendirmeleri için güçlendiriyor.